TRUYỀN THỐNG HƠN 100 NĂM HÌNH THÀNH, XÂY DỰNG VÀ PHÁT TRIỂN CỦA TRƯỜNG TIỂU HỌC SÔNG CẦU

 

 Các cụ, các bác ngày xưa ai đã một thời là học trò của trường Tỉnh chắc hẳn cứ mỗi lần thầm đọc lại các câu ở bài tập đọc trong quyển Địa dư Phú Yên là bao nhiêu kỷ niệm thời tuổi trẻ lại trỗi dậy trong lòng: “SôngCầu và Tuy Hòa là hai thành phố to nhất tỉnh Phú Yên. Sông Cầu là chốn thừa lương, Tuy Hòa là nơi buôn bán. Sông Cầu thông reo sóng vỗ, Tuy Hòa xe ngựa dập dìu. Sông Cầu nhà cao vườn rộng, Tuy Hòa đất chật người nhiều. Sông Cầu là một bà già lão luyện, Tuy Hòa là một thiếu nữ xuân xanh. Sông Cầu là bực túc nho, Tuy Hòa là chàng tân tiến, mỗi bên mỗi vẻ, mỗi vẻ một ưa”. Và Sông Cầu chính là thủ phủ cũ, là Tỉnh lị xưa của tỉnh Phú Yên, có thể nói phong trào tân học của đất Phú Yên bắt đầu phát triển từ đây, từ ngôi trường Tiểu học đầu tiên của tỉnh tại Sông Cầu.

 Theo các bậc cao niên đã một thời là học trò của trường và theo khảo cứu về lịch sử và địa dư Phú Yên của Đà Giang Trần Sĩ có ghi:

 Năm 1887 – Công sứ Pháp đầu tiên đặt tại Vũng Lắm, Quan đầu tỉnh Namtriều bỏ An Thổ, dời ra Vũng Lắm cạnh Công sứ Pháp.

 Năm 1888 – Tỉnh lỵ dời ra Sông Cầu. QuanNamtriều dời trở lại An Thổ, đến năm Thành Thái thứ 11 tức năm 1899 mới dời ra Sông Cầu, cách tòa sứ 1 cây số. Và sau đó ít năm, vào năm 1906 mới bắt đầu khởi công xây

dựng trường học đầu tiên tại Sông Cầu ( Nay là trường Tiểu học Sông Cầu 2). Từ năm 1906 đến năm 1917 trường tổ chức dạy học các lớp sơ học và chủ yếu là dạy chương trình Hán học và tiếng Pháp. ( Gọi là École élementaires Sông Cầu – Sơ học yếu lược Sông Cầu ). Do ông Nguyễn Tô Điềm tham gia giảng dạy và quản lý ( ông Nguyễn Tô Điềm đã được bổ sung giáo viên Tiểu học Sông Cầu từ ngày 22/12/1911 ). Đến năm 1918 chính quyền Pháp ra lệnh bãi thi Hán học và trường bắt đầu dạy tiếng Pháp là chính ( gọi là thời kỳ Tây học ), còn Quốc ngữ chỉ học vài giờ mỗi tuần. Lúc bấy giờ trường mang tên “École Primaire Complémentaire Sông Cầu” hay còn gọi là Trường Tiểu học Pháp – Việt Sông Cầu và người tổ chức quản lý là ông Đốc học Nguyễn Tô Điềm.

 Năm 1923 trường có 5 lớp gọi là “École de plein exercice Sông Cầu” và bắt đầu chính thức là trường Tỉnh đầu tiên của tỉnh Phú Yên. Hiệu trưởng lúc bấy giờ cũng là thầy Nguyễn Tô Điềm. Đến năm 1929 thầy Nguyễn Viết Hiệp người Thanh Hóa làm Hiệu trưởng. Năm 1931 thầy Nguyễn Viết Nguyên người Thanh Hóa làm Hiệu trưởng ( ta quen gọi là Hiệu trưởng chứ thực ra lúc bấy giờ gọi là ông Đốc Điềm, Đốc Nguyên, Đốc Hiệp chứ chức danh Hiệu trưởng chưa có ). Cho đến năm 1937 thì cải cách giáo dục mới có chức danh là Hiệu trưởng và từ năm 1937 Hiệu trưởng là thầy Cao Hữu Hoành, vì là trường Tỉnh nên học sinh các nơi trong tỉnh Phú Yên đều về đây để học tập.

 Về qui cách xây dựng: Trường xây trên nền cao ráo với 5 phòng tường xây gạch, mái lợp ngói và quay mặt về hướng đông, có vườn rộng, sân chơi ...

 Về thi cử : Ở giai đoạn trước, khi học xong cấp học thì học sinh phải ra Qui Nhơn để thi Primaire. Từ năm 1930 thì bắt đầu tổ chức thi Primaire tại trường Sông Cầu nên học sinh không phải ra Qui Nhơn thi nữa. Nếu ai học tiếp tục thì phải ra Huế hoặc Qui Nhơn học Cao đẳng để thi lấy bằng Thành Chung

( Diplôme ). Một số thầy giáo đã từng dạy học ở giai đoạn từ khi thành lập trường đến năm 1954 còn lưu lại tên tuổi như: thầy Nguyễn Hoài, Nguyễn Văn Chất (người Huế), thầy Huy (ở QuảngNam), thầy Nguyễn Thuần, thầy Trần Xuân Hoàng (người Huế), thầy Huỳnh Tuyển, thầy Ngô Văn Lương (người Hà Tĩnh), thầy Bân (người Thanh Hóa), thầy Tôn Thất Dương Thanh, thầy Trần Đình Thuần (người Huế) ... Đặc biệt trong số học sinh của trường có thầy Trần Sĩ người Tuy An là học sinh của trường Sông Cầu từ năm 1922 đến 1925, ông thi đậu Thành Chung năm 1929 ( khóa đầu tiên tổ chức tại Huế cho học sinh Trung kỳ ), nhưng vì nhà nghèo cha mất sớm nên ông xin giảng dạy và được bổ nhiệm về trường Tỉnh Sông Cầu từ tháng 9/1929. Năm 1930 ông dự thi khả năng sư phạm tại Huế và đạt ngạch Tư học. Sau đó được Nha Đốc học tỉnh Phú Yên bổ nhiệm ông làm giáo sư hướng dẫn lớp sư phạm đào tạo hương sư để về dạy ở các trường trong tỉnh, các lớp hương sư này được tổ chức học tập tại trường Sông Cầu. Như vậy cũng có thể nói rằng trường Sông Cầu cũng là cơ sở đầu tiên đào tạo ngành sư phạm của tỉnh Phú Yên. Về sau ông Trần Sĩ và người cùng với ông là Trần Suyền ( Tú Suyền ) đứng ra thành lập trường trung học Lương Văn Chánh của tỉnh Phú Yên và là người Hiệu trưởng đầu tiên của trường này.

 Từ năm 1945 – 1954 với chủ trương tiêu thổ kháng chiến, trường phải phá hủy và các lớp học phải sơ tán để học tạm các nới trong địa phương Sông Cầu. Đến năm 1955 trường được xây dựng lại trên nền cũ và mang tên là Trường Tiểu học Sông Cầu cho đến ngày thống nhất đất nước năm 1975.

 * Từ năm 1975 đến năm 1977 : Mang tên là Trường cấp 1 Sông Cầu.

 * Từ tháng 7/1977 đến tháng 6/1986 : Mang tên Trường cấp 1, 2 Sông Cầu.

 * Từ tháng 7/1986 cho đến 8/2010 : là Trường Tiểu học Sông Cầu số 2.

 * Từ 07/9/2010 đổi tn thnh Trường Tiểu học Sơng Cầu ( theo QĐ số 1858/QĐ-CT của UBND thị xã Sông Cầu) .

 Trong năm học 2007-2008 trường đã được các cấp uỷ và chính quyền địa phương đầu tư xây dựng mới với qui mô nhà 2tầng gồm: 12 phòng học, khu hiệu bộ , cổng , tường rào và khu nhà vệ sinh… khang trang – sạch đẹp . Trường đã được công nhận đơn vị hoàn thành công tác PCGD TH – XMC theo tiêu chuẩn Quốc gia vào tháng 4/1991 ( đơn vị đạt đầu tiên của huyện Sông Cầu- nay là thị xã Sông Cầu ) và cũng là đơn vị đầu tiên đạt tiêu chuẩn Quốc gia về PCGD TH Đúng độ tuổi theo quyết định 28 của Bộ giáo dục – đào tạo

vào năm 2002.

 - Trường có 19 học sinh dự thi cấp Quốc gia và số học sinh đạt giải cấp Quốc gia là: 03 học sinh.

 - Học sinh đạt giải các kỳ thi học sinh giỏi cấp Tỉnh: 184 học sinh. Là đơn vị có phong trào học sinh giỏi đạt cao nhất thị xã.

 - Về phong trào “Rèn chữ viết đẹp và giữ vở sạch”: có 01 học sinh đạt giải Nhì, 02 học sinh đạt giải Ba Viết chữ đẹp cấp Quốc gia và nhiều học sinh đạt giải cao ở cấp Tỉnh.

 - Suốt 22 năm liền ( từ năm học 1987-1988 đến năm học 2009-2010 ) nhà trường liên tục đạt danh hiệu Trường Tiên tiến Xuất sắc cấp Tỉnh .

 - Đặc biệt trong 3 năm liền ( 1994-1995, 1995-1996, 1996-1997 ) trường đạt danh hiệu “Lá cờ đầu của Tỉnh” được UBND Tỉnh tặng cờ “Đơn vị thi đua xuất sắc” cùng bằng khen.

 - Năm học 1997-1998: đã được Thủ tướng chính phủ tặng bằng khen.

 - Được Bộ Giáo dục - Đào tạo tặng nhiều bằng khen về thành tích hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ năm học và 01 bằng khen về “Đơn vị có thành tích thi đua xuất sắc trong thời kỳ đổi mới ( 1990 – 2000 )”

 - Được Công đoàn Giáo dục ViệtNamtặng nhiều bằng khen về thành tích hoàn thành xuất sắc công tác Công đoàn và 01 cờ thi đua công đoàn cơ sở xuất sắc.

 - Được UBND Tỉnh tặng nhiều bằng khen về thành tích hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ năm học và 01 bằng khen đơn vị thực hiện tốt phong trào “Giỏi việc nước, đảm việc nhà” trong nữ công chức giai đoạn 1995 – 2000.

 - Đặc biệt được UBND Tỉnh tặng 01 bằng khen đơn vị đã có thành tích xuất sắc trong 5 năm thực hiện Chỉ thị 35 của Bộ chính trị. ( 1998 – 2003 )

 - Được Liên đoàn Lao động Tỉnh Phú Yên tặng nhiều bằng khen về thành tích xuất sắc trong phong trào thi đua “Hai Tốt và hoạt động công đoàn”:

 Đã có thành tích xuất sắc trong phong trào thi đua “Giỏi việc nước, đảm việc nhà trong nữ công nhân viên chức 5 năm ( 2000 – 2005 )

 Đã có thành tích xuất sắc tổ chức phát động phong trào thi đua “Lao động Giỏi” 5 năm ( 2000 – 2004 )

 Ngoài ra còn được tặng nhiều giấy khen của Sở Giáo dục – Đào tạo,

UBND huyện Sông Cầu và các cấp ngành có liên quan.

 - Năm học 2005 – 2006 nhà trường được Chủ tịch nước tặng thưởng Huân chương Lao động hạng Ba.

 - Năm học 2006-2007 được UBND tỉnh tặng cờ Đơn vị thi đua xuất sắc

 - Năm học 2007-2008 được LĐLĐ tỉnh tặng cờ Thi đua xuất sắc.

 - Năm 2009 được LĐLĐ tỉnh tặng bằng khen: Thành tích tiêu biểu xuất sắc qua cuộc vận động “ Học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh”.

 - Năm 2010 được LĐLĐ Tỉnh tặng bằng khen: Thành tích xuất sắc tiêu biểu trong phong trào thi đua yêu nước 5 năm (2005-2009)

 - Năm học 2009-2010 : được Tổng Liên đoàn Lao động ViệtNamtặng cờ thi đua xuất sắc .

 - Liên đội Thiếu niên tiền phong Hồ Chí Minh của nhà trường luôn đạt danh hiệu “Liên đội xuất sắc”được 5 lần Trung ương Đoàn tặng bằng khen về thành tích: “Hoàn thành xuất sắc công tác Đội và phong trào Thiếu nhi”và nhiều bằng khen, giấy khen, cờ thi đua xuất sắc của Hội đồng đội Tỉnh vàThị xã.

 - Thư viện nhà trường được công nhận đạt chuẩn quốc gia năm 2009 . Bước đầu đã thực hiện phong trào thi đua “ Xây dựng trường học thân thiện, học sinh tích cực” đạt hiệu quả cao.

 Tóm lại: Trường Tiểu học Sông Cầu ngày nay tiền thân là trường Tiểu học Pháp – Việt Sông Cầu ngày xưa đã có một bề dày lịch sử, xây dựng, phát triển và trưởng thành. Có thể nói đây là cái nôi của ngành giáo dục Tỉnh nhà và chính ngôi trường này đã đào tạo bao lớp người yêu nước, những nhà cách mạng lỗi lạc, nhiều người là cán bộ lãnh đạo từ Trung ương đến địa phương, nhiều người là nhà khoa học, nhà văn, nhà giáo nổi tiếng; nhiều người có học hàm học vị Giáo sư, Tiến sĩ... tất cả đã cống hiến rất nhiều trong công cuộc đấu tranh giành độc lập và xây dựng đất nước.

Tiêu biểu như :

- Ông Võ Học ( chủ tịch tỉnh Phú Yên thời chống Pháp, phó giám đốc y tế liên khu 5, phó ban kế hoạch TW ).

- Ông Võ Hồng ( nhà văn )

- Ông Cao Lang ( kỹ sư điện tử )

- Ông Cao Chi (phó Tiến sĩ Vật lí nguyên tử )

- Ông Trần Đình Bửu (phó Giáo sư, Tiến sĩ )

- Ông Nguyễn Thúc Tùng ( Giáo sư, Tiến sĩ, thầy thuốc nhân dân)

- Ông Trần Sĩ ( nhà giáo nổi tiếng có công lớn ở Phú Yên )

- Ông Trần Suyền ( Tú Suyền ), Trần Bính, Nguyễn Phụng Minh, Tạ Cả, Hà Đăng, Thái Phụng Nê, Phạm Tiệm …v.v...

 Các thế hệ học sinh sau ngày thống nhất đất nước cũng đã có rất nhiều người trưởng thành, có học hàm học vị cao: Tiến sĩ, Thạc sĩ, giảng viên ở nhiều trường Đại học hoặc nhiều người có trình độ cao đang công tác hoặc sản xuất kinh doanh rất thành đạt ở trong thị xã, trong tỉnh, trên cả nước và ở nước ngoài hoặc hiện đang theo học trong các trường đại học, cao đẳng... Trường Tiểu học Sông Cầu hiện nay có bề dày lịch sử và thành tích trải dài hơn trăm năm, chúng tôi đã cố gắng sưu tầm, tìm hiểu qua tài liệu, tư liệu và qua trao đổi, cung cấp của các bậc cao niên. Nhưng do yếu tố thời gian, tài liệu hiện nay có liên quan về sự hình thành và lịch sử của nhà trường không có nhiều hay nói một cách khác là rất hiếm. Do đó chắc chắn rằng nội dung trình bày trên chưa đầy đủ, sẽ còn nhiều thiếu sót cần được tiếp tục bổ sung cho hoàn chỉnh. Rất mong nhận được sự đóng góp điều chỉnh hoặc bổ sung của quí vị .

                                                                                               Hiệu trưởng

                                                                                        HUỲNH MINH ĐĂNG